Kerkklokken

KERKKLOKKEN

Kent u een woord van elf letters waarin vijf K´s voor komen. Ja! lekker makkelijk het antwoord staat hier al boven. Maar anders had u het vast niet geweten. Kerkklokken: we hebben er drie binnen ons dorp. In de torens van de beide hervormde kerken en een in de klokkenstoel bij de algemene begraafplaats. Klokken nemen een speciale plaats in in ons leven. Zij geven soms de juiste tijd aan, maar altijd manen zij ons tot haast. Was er geen klok, dan was er geen tijd en konden we het heel wat rustiger aan doen. Heel vroeger was dat gemakkelijker: als de zon opkwam stond je op en als ie onderging dook je in je bed. Daartussen lag een hele dag die we nu “ tijd” noemen.

Oh jé, ik word weer filosofisch. Even diep ademhalen. Oké, ik ben weer terug op aarde. Dat klokken een belangrijke plaats innemen in ons leven staat buiten kijf. Denk alleen maar eens aan alle uitdrukkingen waarin het woordje klok voor komt: Daar kun je de klok op gelijkzetten. De klok terugdraaien. Het is allemaal… wat de klok slaat. Het klinkt als een klok. Het klokje rond. Een snelle tijd op de klokken zetten enz.

En niet te vergeten: het klok- en hamerspel dat een belangrijk onderdeel is in ons leven. Maar ik dwaal af. Waar het mij om gaat is het volgende: De mij bekende historie van onze drie klokken is als volgt:

Hervormd Kolderveen

1697

Door Pieter Vermaten wordt een klok gemaakt “voor Colder- en Dincxterveen”zoals het opschrift luidt. Volledige opschrift: “SOLI DEO GLORIA. PIETER VERMATEN DEESE KLOKKE GEMAAKT VOOR KOLDER-EN DINCXTERVEEN 1697”. De Amsterdammer Vermaten was slechts leverancier van de klok (toonhoogte B1, gewicht 285 kg, doorsnede 79,3 cm). In 1683 wordt hij genoemd als koperslager en in 1687 (ondertrouwregister) als koopman (toen 28 jaar). De Deventenaar Gerrit Schimmel zou als gieter in aanmerking kunnen komen. De randversiering van de klok komt overeen met de klok van Schimmel in het museum van Zutphen. Zie 1989/1991.

(De kerk van Kolderveen)

1989

De klok uit 1697 vertoont scheurtjes.

1991

De gescheurde klok wordt gekramd en tevens wordt de klokkenstoel hersteld. De ingreep is niet succesvol. Ze zal vervangen worden door een nieuwe klok met diameter 85 cm, gewicht 400 kg, toonhoogte Ais1. Te gieten door Fa. Petit&Fritsen te Aarle-Rixtel.

Hervormd Nijeveen

1613

De kerk van Nijeveen was zeer geschonden uit de oorlog gekomen. Geen der Drentse kerken was aan de verwoesting ontkomen. Beurtelings waren ze gebruikt als bunker en als paardenstal, zowel door Spaanse als Nederlandse soldaten. Alle houtwerk was verbrand; slechts de naakte muren stonden overeind. De klokken waren weggeroofd uit de torens, de meeste tot geschut vergoten. In deze raam en dakloze kerk hebben de predikanten Wouters, Raedt, Pauli, Ekel en Voskuyl gepredikt.

In 1613 is weer een luidklok in de toren gehangen, gekocht voor geveild veenland. Het opschrift luidde:” Hendrick Wegewart goot mi op ’t pas, doe Wieger Janson ende Jan Pieterson kerckvoegden toe Nifenne was, anno 1613”. Deze klok is in 1849 vervangen door een andere. (Nijeveen, dorp uit moeras ontstaan)

1849

De klok in de hervormde kerk Nijeveen daterend uit 1613 wordt vervangen. In de klok staat gegrift:” Gegoten ten dienst van de gemeente Nijeveen. E.J.J.Wilmers, predikant; G.K.Bouwknegt, K.A.Engels, E.R.Mulders, G.Thalen en G.J.ten Hoeve, kerkvoogden. Gegoten te Midwolde door H.van Bergen en Comp. Anno Domini 1849”. (Nijeveen, dorp uit moeras ontstaan)

1911

Omstreeks deze tijd wordt de kerk gerestaureerd. De toren krijgt een geheel nieuwe spits en het tonggewelf een grote beurt.

Klokkenstoel

1977

Klokkenstoel: architect G.Oostergetel Nijeveen. Bouw: Beek en Brink. Klok(je) van Van Bergen Heiligerlee. Is later gedemonteerd en geschonken aan Roemenië.

1995

28-12. Grotere klok in de klokkenstoel onthuld. “Gerardusklok” gekocht van een Hilversumse kerk. Kosten f 4000,- excl., plus f 600,- takelloon. Klank G1 700 kg.

BELLEN MET DE REDACTIE

In de oorlog schreef de gemeente Nijeveen een brief aan de beide kerken waarin werd medegedeeld dat op 14 januari 1943 er nog maar één klok mag hangen in de gemeente. De andere zal dus worden gevorderd (om omgesmolten te worden tot oorlogstuig). Maar ik weet niet welke klok uiteindelijk is weggehaald en of dezelfde klok weer is teruggekomen na de oorlog of dat er is gecollecteerd voor een nieuwe. Eigenlijk heb ik maar één vraag die een aantal van ons bezig houdt en misschien hebt u daar wel het antwoord op, dus als u het weet:

Is één van de klokken, hetzij van hervormd Nijeveen of hervormd Kolderveen weggehaald in de oorlog ja of nee. Ik ben benieuw naar uw reacties.

jm

Powered by webXpress